Trong môi trường thiết kế hiện đại, AutoCAD không đơn thuần là công cụ vẽ kỹ thuật mà còn trở thành một hệ thống hỗ trợ kiểm soát dữ liệu hình học với độ chính xác cao. Trong số những chức năng quan trọng đó, nhóm lệnh đo kích thước trong CAD giữ vai trò then chốt giúp cho kỹ sư, kiến trúc sư nhanh chóng xác định đúng thông số, đánh giá độ chính xác cũng như đối chiếu bản vẽ khi cần. Do đó việc nắm vững những lệnh này ngoài mang đến sự tự tin, rút ngắn thời gian thao tác thì còn nâng cao chất lượng thiết kế tổng thể.
Tầm quan trọng của các lệnh đo kích thước trong CAD
Các lệnh đo kích thước trong CAD giữ chức năng hiển thị thông số chiều dài, bán kính, độ nghiêng, góc, bán kính,… trên bản vẽ 2D và 3D. Nó không chỉ hỗ trợ cho người thiết kế dễ dàng đọc dữ liệu trực quan hơn mà còn giúp:
- Đảm bảo độ chính xác tuyệt đối: Mỗi thông số sai lệch dù chỉ 1mm đều có thể ảnh hưởng lớn đến chế tạo hoặc thi công. Nhờ lệnh đo, người sử dụng dễ dàng kiểm tra và đánh giá chính xác từng phần tử hình học như độ dài, đường kính, bán kính, khoảng cách, góc,…
- Rút ngắn thời gian triển khai bản vẽ: Thay vì đo thủ công hay ước lượng thì lệnh đo này giúp thao tác nhanh chỉ với vài giây, đặc biệt là khi làm việc cùng bản vẽ phức tạp hoặc mô hình có nhiều chi tiết
- Chuẩn hóa bản vẽ theo tiêu chuẩn kỹ thuật: Thường thì bản vẽ kỹ thuật trong xây dựng, cơ khí đều yêu cầu hệ thống kích thước rõ ràng. Các lệnh đo hỗ trợ tạo mốc kích thước, kích thước liên tục, kích thước nối tiếp,… một cách chuyên nghiệp và chính xác
- Tương thích trên mọi phiên bản CAD: Dù bạn dùng lệnh đo kích thước trong CAD 2007, 2010, 2022,… hay AutoCAD 3D thì hệ thống lệnh đo vẫn giữ nguyên nguyên tắc để người dùng dễ chuyển đổi giữa các phiên bản khi cần
Các lệnh đo kích thước trong CAD cơ bản nhất
Dưới đây Phần Mềm 102 sẽ thống kê chi tiết và đầy đủ nhất các lệnh đo kích thước thông dụng trong AutoCAD, bao gồm cả chức năng, cách sử dụng lẫn ứng dụng thực tế.
Lệnh đo kích thước đường thẳng trong CAD
DIMLINEAR là lệnh cơ bản nhất sử dụng để đo các đoạn thẳng thông thường. Trong bản vẽ kỹ thuật, hầu hết kích thước chiều dài – chiều cao đều sử dụng DIMLINEAR.
- Cú pháp: DIMLINEAR hoặc DLI
- Chức năng: Đo khoảng cách theo phương đứng hoặc phương ngang giữa 2 điểm
- Ứng dụng: Đo chiều dài cửa, tường, khung,… trong bản vẽ kiến trúc và đo trục chi tiết, khe hở, kích thước lỗ,… trong cơ khí
Lệnh đo kích thước xiên trong CAD
DIMALIGNED là giải pháp hữu ích khi người dùng cần đo đoạn không thẳng đứng hay nằm ngang. Vì thế nó còn được gọi là lệnh đo kích thước đường chéo trong CAD hoặc là đo kích thước nghiêng.
- Cú pháp: DIMLINEAR hoặc DAL
- Chức năng: Đo chiều dài theo hướng của đoạn thẳng xiên
- Ứng dụng: Đo mái dốc, đo các chi tiết nghiêng trong cơ khí hoặc đo các cạnh của tam giác/hình học phức tạp
Lệnh đo kích thước đường tròn trong CAD
Trong trường hợp bạn cần phải làm việc cùng nhiều mô hình cơ khí, các chi tiết bo tròn, lỗ tròn hoặc rãnh thì DIMRADIUS chính là lệnh bắt buộc phải sử dụng thường xuyên.
- Cú pháp: DIMLINEAR hoặc DRA
- Chức năng: Đo bán kính của cung tròn hoặc hình tròn
Lệnh đo kích thước hình tròn trong CAD
Tuỳ vào từng tiêu chuẩn mỗi bản vẽ quy định mà bạn có thể cân nhắc chọn đo bán kính (R) hoặc đo đường kính (Ø). Tuy nhiên thực tế cho thấy các chi tiết cơ khí sẽ thường ưu tiên đường kính hơn.
- Cú pháp: DIMDIAMETER hoặc DDI
- Chức năng: Xác định đường kính của các cung tròn hoặc đường tròn
Lệnh đo kích thước góc trong CAD
DIMANGULAR là công cụ cực kỳ quan trọng đối với các bản vẽ kiến trúc, kết cấu hay chi tiết cơ khí dạng côn, nghiêng, vát mép.
- Cú pháp: DIMANGULAR hoặc DAN
- Chức năng: Đo góc giữa hai đường thẳng, đoạn thẳng hoặc cung
Các lệnh đo kích thước nâng cao trong CAD
Ngoài những lệnh đo cơ bản, AutoCAD còn cung cấp thêm nhiều lệnh đo nâng cao nhằm giúp tối ưu quá trình thiết kế, nhất là khi cần triển khai bản vẽ kỹ thuật yêu cầu độ chính xác cao hay muốn thể hiện nhiều kích thước nối tiếp, liên tục hoặc ở không gian 3D.
Lệnh đo kích thước liên tục trong CAD
Khi bạn cần đo nhiều kích thước liên tiếp trên cùng 1 đường chuẩn thì lệnh DIMCONTINUE chắc chắn là lựa chọn tối ưu.
- Cú pháp: DIMCONTINUE hoặc DCO
- Chức năng: Hỗ trợ tạo chuỗi kích thước liên tục, dùng điểm kết thúc của kích thước trước làm điểm bắt đầu cho kích thước tiếp theo
- Ứng dụng: Đo nhiều đoạn liên tiếp của tường, dầm, phần tử cơ khí, thanh kim loại,… để bản vẽ được gọn gàng và dễ đọc nhất
Lệnh đo kích thước nối tiếp trong CAD
Nếu như DIMCONTINUE đo từ điểm cuối của kích thước trước thì DIMBASELINE lại là lệnh đo từ cùng một điểm chuẩn.
- Cú pháp: DIMBASELINE hoặc DBA
- Chức năng: Tạo hệ kích thước nối tiếp để thể hiện rõ vị trí và các mốc quan trọng trong bản vẽ
- Ứng dụng: Dùng trong thiết kế cơ khí kết cấu giúp xác định mốc chuẩn cho toàn bộ chi tiết
Lệnh đo kích thước cung tròn trong CAD
DIMARC là một trong những lệnh hữu ích cho bản vẽ có nhiều cung tròn hay các chi tiết dạng bo cong.
- Cú pháp: DIMARC hoặc DAR
- Chức năng: Đo chiều dài cung tròn thể hiện bằng ký hiệu cung
- Ứng dụng: Trong thiết kế cơ khí để đo rãnh cong, phần tử bo tròn, vấu cam,… hoặc trong kiến trúc khi đo các chi tiết vòm cửa
Lệnh đo kích thước trong CAD 3D
Trường hợp làm việc ở không gian 3D, việc đo kích thước phải đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối trên 3 trục XYZ. Hiện tại AutoCAD đang hỗ trợ lệnh DIST để đo nhanh mọi khoảng cách 3 chiều:
- Cú pháp: DIST
- Chức năng: Đo khoảng cách trực tiếp giữa 2 điểm trong không gian 3D
- Ứng dụng: Kiểm tra khoảng cách giữa các mô hình 3D, đo độ sâu, chiều dài, đường chéo khối,… mỗi khi cần thiết kế sản phẩm công nghiệp hay bản dựng kiến trúc
Lệnh đo kích thước nghiêng trong CAD nâng cao
Ngoài DAL, người sử dụng có thể kết hợp thêm các công cụ bổ trợ khác như:
- Lệnh ROTATE + DIMLINEAR: Đo kích thước viên thông qua cách tạm xoay đối tượng
- Lệnh UCS: Thay đổi hệ trục toạ độ để đo chính xác trên mặt phẳng nghiêng
Hướng dẫn cách chỉnh lệnh đo kích thước trong CAD
Mỗi khi triển khai bản vẽ chuyên nghiệp, việc chuẩn hóa kích thước chắc chắn là yêu cầu bắt buộc không thể bỏ qua. Nhờ lệnh DIMSTYLE bạn có thể dễ dàng tạo và tùy chỉnh mọi yếu tố của kích thước như:
- Cú pháp: DIMSTYLE hoặc D
- Chức năng: Điều chỉnh chiều cao chữ; định dạng ký hiệu, mũi tên; tuỳ chỉnh đơn vị đo (cm, mm, inch); tạo tiêu chuẩn kích thước theo ISO, TCVN, JIS,…
- Ứng dụng: Chuẩn hóa đồng bộ kích thước kích thước trên mọi bản vẽ từ AutoCAD 2007, AutoCAD 2010, AutoCAD 2022,…
Mẹo sử dụng lệnh đo kích thước hiệu quả, chuyên nghiệp hơn
Bên cạnh việc nắm vững các lệnh và cách sử dụng lệnh đo kích thước, bạn hoàn toàn có thể gia tăng tốc độ thiết kế và tính chính xác của bản vẽ bằng cách áp dụng các mẹo hay dưới đây:
- Kết hợp truy bắt điểm OSNAP để kích thước luôn chính xác 100%
- Sử dụng lệnh nhanh như DLI = DIMLINEAR; DAL = DIMALIGNED; DI = DIST
- Tạo từng layer riêng cho kích thước giúp bản vẽ được rõ ràng, dễ bật/tắt khi cần
- Dùng Annotative nhằm đảm bảo kích thước hiển thị đúng tỷ lệ ở trên mọi bản vẽ
Tóm lại thành thạo các lệnh đo kích thước trong CAD là một yếu tố cần thiết giúp cho bản vẽ nhanh đạt độ chính xác cao, tuân thủ đúng tiêu chuẩn kỹ thuật và tối ưu hiệu quả làm việc. Từ các lệnh đường thẳng, đường xiên đến kích thước nối tiếp, liên tục,… mỗi lệnh đều sở hữu vai trò riêng trong quy trình thiết kế. Dù là bạn đang sử dụng phiên bản AutoCAD cũ hay mới thì bộ lệnh đo kích thước vẫn là công cụ nền tảng mà tất cả người làm thiết kế kỹ thuật phải nằm lòng.