Lệnh Scale trong CAD chính là một công cụ thiết yếu dành cho bất kỳ ai đang làm việc với bản vẽ kỹ thuật. Thông qua nó, người dùng dễ dàng thay đổi tỷ lệ đối tượng mà không làm biến dạng hình dạng gốc, giúp tất cả mọi chi tiết trong bản vẽ lúc nào cũng chính xác tối đa. Dù là sinh viên, kiến trúc sư, kỹ sư hay nhà thiết kế chuyên nghiệp, việc hiểu rõ cách sử dụng lệnh Scale chắc chắn sẽ giúp bạn tối ưu hoá quy trình thiết kế, tăng năng suất làm việc và đồng thời giảm thiểu tối đa sai sót trong từng bản vẽ.
Lệnh Scale trong CAD là gì?
Lệnh Scale trong CAD là một công cụ sử dụng để phóng to, thu nhỏ hoặc thay đổi tỷ lệ đối tượng trên bản vẽ một cách chính xác nhất. Khi dùng, bạn hoàn toàn có thể giữ nguyên hình dạng gốc của đối tượng và thay đổi kích thước theo một tỷ lệ nhất định. Điều này là cực kỳ quan trọng trong các bản vẽ kỹ thuật, nơi độ chính xác về kích thước và tỷ lệ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm cuối cùng.
Trong AutoCAD, lệnh Scale được áp dụng rộng rãi cho một hoặc nhiều đối tượng cùng lúc, từ các đường thẳng, đường cong, hình tròn, hình chữ nhật đến các block phức tạp. Lệnh này không làm thay đổi các đặc tính cơ bản như layer, kiểu đường hoặc màu sắc nên bạn có thể yên tâm chỉnh sửa mà không phải lo lắng về việc phá hỏng bố cục ban đầu.
Hiện tại lệnh Scale trong CAD 2007 vẫn hoạt động tương tự giống như các phiên bản mới hơn như AutoCAD 2020, AutoCAD 2024,… nhưng giao diện dòng lệnh đơn giản hơn và có một vài tùy chọn trực quan đã bị hạn chế.
Cách sử dụng lệnh Scale trong CAD cơ bản nhất
Sử dụng lệnh Scale trong CAD khá đơn giản nhưng nếu muốn thành thạo thì bạn cần phải nắm vững một số bước đơn giản theo hướng dẫn sau đây:
- Chọn đối tượng cần thay đổi tỷ lệ: Người dùng có thể lựa chọn một đối tượng hoặc nhiều đối tượng cùng lúc
- Gõ lệnh Scale: Tiến hành nhập SCALE vào thanh lệnh hoặc là chọn biểu tượng Scale trên thanh công cụ Modify
- Chọn điểm gốc: Đây là điểm cố định mà đối tượng được phóng to hoặc thu nhỏ quanh đó
- Nhập tỷ lệ: Một số lớn hơn 1 là phóng to đối tượng và một số nhỏ hơn 1 là thu nhỏ. Ví dụ bạn nhập 2 sẽ nhân đôi kích thước đối tượng còn nhập 0.5 sẽ giảm còn một nửa đối tượng
- Hoàn tất thao tác: Nhấn Enter để áp dụng là xong
Cách sử dụng lệnh Scale trong CAD nâng cao
Bên cạnh cách dùng lệnh Scale trong CAD cơ bản thì còn có khá nhiều tính năng nâng cao giúp cho người dùng dễ dàng kiểm soát chính xác kích thước, tỷ lệ và hình dạng đối tượng trong bản vẽ. Dưới đây là tổng hợp một vài phương pháp nâng cao điển hình nhất:
Sử dụng lệnh Scale trong CAD với tham số Reference
Tham số Reference cho phép người dùng thay đổi tỷ lệ đối tượng căn cứ trên một kích thước tham chiếu cụ thể. Đây là cách tuyệt vời giúp đảm bảo rằng đối tượng được scale đúng kích thước theo yêu cầu mà không cần phải mất thời gian đo thu công. Cách thực hiện:
- Chọn đối tượng rồi gõ lệnh SCALE
- Chọn điểm gốc rồi nhập R
- Sau đó chọn chiều dài gốc trên đối tượng và nhập chiều dài mong muốn
- Cuối cùng CAD sẽ tự động tính tỷ lệ rồi áp dụng
Lệnh Scale 1 chiều và 2 chiều
- Lệnh Scale 1 chiều trong CAD chỉ thay đổi kích thước theo 1 hướng là chiều X hoặc chiều Y và giữ nguyên chiều còn lại. Người ta hay sử dụng lệnh này khi cần kéo dài hoặc thu hẹp một phần mà không làm ảnh hưởng đến tổng thể hình dạng
- Lệnh Scale 2 chiều trong CAD giúp thay đổi tỷ lệ theo cả 2 chiều X và Y nhưng vẫn giữ nguyên hình dạng tổng thể. Đây là phương pháp phổ biến khi cần phóng to hoặc thu nhỏ các đối tượng hoàn chỉnh
Lệnh Scale theo kích thước trong CAD
Bên cạnh việc dùng tỷ lệ trực tiếp thì bạn hoàn toàn có thể scale đối tượng dựa theo kích thước thực tế mong muốn. Đây là phương pháp chuẩn xác nhất trong kỹ thuật bởi vì không cần đo đạc thủ công hoặc tính toán tỷ lệ. Cách thực hiện như sau:
- Chọn đối tượng rồi gọi lệnh Scale
- Chọn điểm gốc và dùng tham số Reference
- Chọn điểm đầu và điểm cuối của kích thước gốc
- Sau đó nhập chiều dài mới là xong
Lệnh Scale giữ nguyên kích thước trong CAD
Một số đối tượng hay bị nhầm lẫn Scale với việc thay đổi hình dạng nhưng mà thực tế thì AutoCAD vẫn cho phép Scale đối tượng và vẫn giữ nguyên kích thước ban đầu về mặt hiển thị. Ví dụ khi làm việc với text hoặc block, bạn có thể scale toàn bộ block chỉ phóng to hình dạng còn những thuộc tính cũ như linetype, kích thước chữ vẫn giữ nguyên. Muốn làm được điều này hãy:
- Chọn block hoặc đối tượng rồi dùng lệnh Scale
- Với trường hợp text hoặc linetype thì bật hoặc tắt tùy chọn Annotavie hoặc là dùng linetype scale riêng biệt
Lệnh Scale nhiều đối tượng trong CAD
Bạn có thể tiến hành Scale hàng loạt đối tượng nhanh chóng trong trường hợp cần phóng to cả bản vẽ để đồng bộ với khung tên, thu nhỏ nhóm chi tiết cơ khí hay điều chỉnh cụm block kiến trúc theo tỷ lệ mới chỉ với một thao tác đơn giản như sau:
- Gọi lệnh SCALE
- Quét tất cả đối tượng
- Chọn điểm gốc, nhập tỷ lệ -> Nhấn Enter
Lệnh Scale theo tỷ lệ trong CAD
Nhìn chung phương pháp này được đánh giá là đơn giản nhất, ứng dụng phổ biến trong việc chuẩn hóa kích thước khi chuyển đổi bản vẽ giữa các hệ đơn vị. Do đó bạn chỉ cần nhập hệ số tỷ lệ như sau:
- Tỷ lệ > 1 là phóng to
- Tỷ lệ < 1 là thu nhỏ
Ví dụ: Scale 2 nếu muốn phóng to gấp đôi và Scale 0.5 nếu cần thu nhỏ còn 1/2
Lệnh Scale thu nhỏ trong CAD
Nếu như bạn nhận được một bản vẽ quá lớn so với khung giấy thì hãy sử dụng scale để thu nhỏ nhanh chóng.
- SCALE toàn bộ đối tượng
- Tiếp theo nhập tỷ lệ 0.5 hoặc 0.25 tùy theo nhu cầu
- Cuối cùng kiểm tra lại kích thước bằng DIMLINEAR là xong
Trường hợp kích thước Dim bị thay đổi hiển thị, cần kiểm tra lại Dim Annotative và Scale Dim thông qua DIMSTYLE.
Lệnh Scale bắt điểm trong CAD
Khi mà cần sử dụng đến tham số Reference, người sử dụng có thể scale dựa trên các điểm có thật trên bản vẽ mà không cần mất thời gian nhập tỷ lệ. Ví dụ muốn một đoạn dài 200mm phóng thành 300mm hãy:
- Gọi lệnh SCALE -> chọn đối tượng
- Chọn điểm gốc bất kỳ
- Gõ R -> chọn điểm đầu và cuối đoạn 200
- Nhập 300 -> nhấn Enter là AutoCAD sẽ tự tính tỷ lệ và scale đối tượng chính xác
Lệnh Scale line trong CAD
Khi cần làm việc với các đường thẳng, các kỹ sư hay phải thay đổi độ dài nhưng vẫn giữ nguyên hướng. Lệnh Scale line trong CAD sẽ hỗ trợ phóng to hoặc thu nhỏ đoạn thẳng theo một tỷ lệ cố định mà không cần trim hay offset. Đáng chú ý, khi dùng với Reference, bạn có thể kéo một đoạn line bất kỳ về đúng chiều dài như ý trong vài giây, đảm bảo độ chính xác tuyệt đối trong các chi tiết kỹ thuật.
Lệnh Scale block trong CAD
Block là nhóm đối tượng đã cố định về kích thước nên khi thay đổi tỷ lệ việc dùng lệnh Scale block trong CAD luôn là lựa chọn tối ưu. Do đó bạn có thể:
- Scale toàn bộ block theo tỷ lệ mới
- Scale từng block riêng lẻ hoặc scale hàng loạt
- Giữ nguyên kích thước chữ, thuộc tính nếu block đang ở chế độ Annotative
Lệnh copy Scale trong CAD
Lệnh copy Scale trong CAD thực chất là sự kết hợp giữa COPY và SCALE hỗ trợ nhân bản đối tượng theo tỷ lệ mới. Tính năng này cực kỳ hữu ích mỗi khi cần tạo nhiều chi tiết có cùng hình dạng nhưng khác nhau về kích thước như bánh răng, các mặt bích hay module hình học. Cách sử dụng:
- COPY đối tượng
- Gọi SCALE và chọn đối tượng vừa copy
- Đặt tỷ lệ mới là xong, lặp lại nếu như cần tạo nhiều bản sao
Lệnh Scale nét đứt trong CAD
Thực tế nét đứt sau khi scale đôi khi bị quá dày hoặc quá thưa. Đây là một lỗi khá phổ biến khi thay đổi tỷ lệ bản vẽ. Muốn khắc phục tình trạng lệnh scale nét đứt trong CAD, bạn hãy chỉnh:
- LTSCALE: Tỷ lệ nét toàn bản vẽ
- CELTSCALE: Tỷ lệ nét cho từng đối tượng
- PSLTSCALE: Điều khiển hiển thị nét trong layout
Cách xử lý nhanh lỗi lệnh Scale trong CAD
Hiện nay có một số lỗi thường gặp trong quá trình sử dụng lệnh Scale trong CAD và cách sửa tương ứng mà bạn có thể tham khảo:
- Scale xong kích thước Dim sai: Kiểm tra lại chế độ Annotative hoặc tiến hành nhập Dimscale trong DIMSTYLE
- Đối tượng scale không thay đổi kích thước: Hay gặp ở block hoặc text Annotative, lúc này bạn chỉ cần tắt Annotative hoặc là đặt Annotative Scale phù hợp
- Scale nhưng biến dạng hoặc nét bị vỡ: Kiểm tra LTSCALE và cập nhật hệ số linetype
- Không scale được block: Block có bật Annotative hoặc Scale Uniform nên hãy tắt Uniform Scale trong Block Editor là được
Mẹo hay để sử dụng lệnh Scale trong CAD hiệu quả hơn
Muốn tối ưu tốc độ cũng như tăng độ chính xác trong suốt quá trình thiết kế, bạn có thể áp dụng ngay những kinh nghiệm sau đây:
- Luôn chọn điểm gốc hợp lý để tránh tình trạng đối tượng bị lệch vị trí
- Ưu tiên sử dụng Reference thay vì phải nhập tỷ lệ thủ công, nhất là khi cần scale theo kích thước thực tế
- Với bản vẽ có nhiều chi tiết nhỏ, nên Scale nhiều đối tượng trong CAD ở trong một lệnh để tiết kiệm tối đa thời gian
- Khi cần chuyển đổi bản vẽ giữa mm <-> inch, hãy sử dụng Scale theo tỷ lệ trong CAD để chuẩn hóa toàn bộ kích thước
- Chủ động kiểm tra lại hệ đơn vị trước khi Scale để không bị sai số ngoài ý muốn
Tóm lại lệnh Scale trong CAD chính là một công cụ mạnh mẽ và linh hoạt, hỗ trợ bạn phóng to, thu nhỏ, điều chỉnh tỷ lệ đối tượng nhanh chóng mà không làm sai lệch hình dạng ban đầu. Cho dù bạn có đang sử dụng lệnh scale trong CAD 2007 hay là những phiên bản mới hơn thì cách dùng vẫn tương tự nhau và có thể kết hợp cùng nhiều tùy chọn nâng cao như Reference, scale block, scale nét đứt hoặc scale một chiều – hai chiều.